menu

Lessen van waardecreatie bij gebiedsontwikkeling uit de praktijk

Door: Maikel de Laet. Deel bericht op:

vastgoed

Samen werken aan gebiedsontwikkeling waarbij verschillende werelden, mensen, organisaties en belangen met elkaar worden verbonden.

Welke ervaringen hebben wij als Stout Groep opgedaan met waardecreatie bij gebiedsontwikkeling?

  • Gemeente als vliegwiel, verbinder en facilitator.
  • Maak partijen verantwoordelijk en geef ruimte voor inbreng vanuit praktijkervaring.
  • Zet in op samenwerking op basis van gelijkwaardigheid in verschillende rollen.
  • Weet welke waarde of identiteit je wilt creëren met een accommodatie of ontwikkeling.
  • Gebruik lef en creativiteit en denk buiten de kaders.

Nieuwsgierig hoe dit eruit ziet in de praktijk? Lees dan de concrete voorbeelden hieronder.

Horst aan de Maas: de gemeente verbindt en brengt op gang, invulling vindt plaats vanuit de gebruikers zelf.
In de gemeente Horst aan de Maas heeft Maikel de Laet een onderzoek gedaan naar de veroudering van sportaccommodaties en inkrimping van ledenaantallen van verenigingen. Als gevolg van deze ontwikkelingen is in Horst aan de Maas zowel door gemeente als verenigingen zelf, ingezet op samenwerking tussen verenigingen. De gemeente kan een rol spelen om samenwerking van de grond te laten komen. Alleen als samenwerking tot stand komt kan echte meerwaarde gecreëerd worden. De meerwaarde ligt er dan vooral in, dat de vereniging leefbaar blijft en hierdoor ook in de gemeente draagvlak ontstaat om samen te werken. Maikel heeft er in de gesprekken met verenigingen op ingezet dat zij op zoek gaan naar het bundelen van gezamenlijke activiteiten. Dit kan bijvoorbeeld zijn het benutten van de kwaliteiten van bestaande accommodaties door meervoudig gebruik. De gemeente kan een verbindende rol spelen maar het is belangrijk dat de ideeën vanuit de gebruikers en verenigingen zelf komen. Het opleggen van ideeën vanuit hogere hand (zoals de overheid) werkt vaak niet. De gebruikers zijn uiteindelijk degene die het beste zicht hebben op de functies en de indeling van de accommodatie. In Horst is dit onderzoek mede de aanzet geweest tot een interactief proces met de samenleving rond een accommodatievraagstuk van de gemeente.

Ermelo: redeneer vanuit de gebruikers in plaats vanuit de stenen en bepaal de identiteit (toe te voegen waarde) van een nieuwe accommodatie vooraf met elkaar.
Binnen de gemeente Ermelo heeft Stan Engels als projectleider gewerkt aan de ontwikkeling van het “Huis van Bestuur en Cultuur”. Het project betrof de ontwikkeling van een ‘brede ontmoetingsplek’ binnen het bestaande gemeentehuis en naastgelegen gemeentelijke pand. Door de ontwikkeling op deze plaats te realiseren werd gedeeltelijk binnen ‘bestaande muren’ nieuwe waarde gecreëerd. Weliswaar heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden over de daadwerkelijke start van de ontwikkeling maar toch zijn hierbij al waardevolle lessen geleerd.

Om tot een goede samenwerking te komen heeft Stan met de toekomstige partners een excursie georganiseerd waarbij zij elkaar (beter) hebben leren kennen. Tijdens een excursie zien de deelnemers de mogelijkheden, wisselen ervaringen uit en werken aan de samenwerking. Tips van Stan vanuit het project:

  • Iedere gemeente gaat in gesprek met de gebruikers van de accommodatie om de functie(s) van het gebouw te bespreken. Bij de ontwikkeling is het van belang om te redeneren vanuit de gebruiker en niet vanuit het vastgoed (‘de stenen’). Welke partijen zitten bij elkaar en maken van (gezamenlijke) ruimten gebruik? Tot welke keuzes leidt dit in de vormgeving van het pand? Daarbij kan ook de vraag ontstaan: welke gebruikers passen hier nog meer bij en hebben zij interesse in vestiging in de nieuwe accommodatie? Nadat dit is bepaald kan het pand inhoudelijk vorm gaan krijgen en volgt het ontwerp.
  • Denk samen met de toekomstig partners van de accommodatie na over de ‘branding’ van het pand. Hoe moet de accommodatie door de inwoners worden gekarakteriseerd? Een goede manier om de toekomstige functie van het pand te beschrijven begint met het formuleren van de kernwaarden. Hiermee wordt de identiteit van de accommodatie bepaald. Als bijvoorbeeld het ontmoeten een belangrijke kernwaarde vormt kan een bibliotheek een belangrijke functie in het gebouw vervullen. Een bibliotheek vormt een goede ontmoetingsplek waar gezamenlijke activiteiten kunnen worden georganiseerd en waar jong en oud elkaar ontmoeten.

Giessenlanden: waardecreatie door partijen verantwoordelijk te maken voor hun rol met een dosis lef en creativiteit.
Maarten van Dooren heeft een opdracht over waardecreatie uitgevoerd in Giessenlanden. Bij de ontwikkeling van een activiteitenzone in Giessenlanden zijn veel partijen betrokken waardoor het project complex is. Om meer waarde te creëren dan de optelsom door de inbreng van individuele spelers, is sturen op de rollen, verantwoordelijkheden en samenwerking essentieel. Maarten heeft er met de gemeente op ingezet dat partijen verantwoordelijkheid dragen voor de rol die zij innemen. Door hierbij als opdrachtgever duidelijk op te sturen ontstaat een haalbare ontwikkeling. Vanuit die verantwoordelijkheid en ook de mogelijkheid om zelf te sturen in de keuzes wordt de betrokkenheid vergroot. De gemeente neemt vanuit de publiekrechtelijke rol verantwoordelijkheden op zich en de partijen nemen de rol op zich waarin zij expertise in hebben. Dit leidt tot tevredenheid en duidelijkheid, maar ook tot energie voor de totstandkoming van de ontwikkeling.

Maarten merkt vanuit zijn ervaring dat het daarnaast van belang is om buiten de kaders te denken. Hiervoor is creativiteit en durf nodig en moeten belangen worden afgewogen. Een voorbeeld in de activiteitenzone gaat over de aanbesteding van een sporthal. De hal vormt samen met de nieuwe kantine van de voetbalvereniging één gebouw. De hoofdsponsor van de voetbalvereniging is een groot bouwbedrijf. De keuze op voorhand voor deze sponsorrelatie van de andere betrokken partij lijkt moeilijk te combineren met het gemeentelijk aanbestedingsbeleid. De vraag is omgedraaid. Welke belangen hebben partijen en met welke vorm van inkoop/aanbesteding worden deze belangen het beste gediend? Op basis hiervan is een vorm naar voren gekomen waarin zoveel belangen samenkwamen dat beide partijen daar vol overtuiging voor konden kiezen.